چیپ گرافیکی (GPU) قلب کارت گرافیک است و عملکرد اصلی پردازشهای گرافیکی را انجام میدهد. انواع مختلفی از چیپهای گرافیکی وجود دارند که بسته به برند، نیاز کاربری و ویژگیهای فنی مختلف، به کارتهای گرافیک اضافه میشوند. در اینجا انواع مختلف چیپهای گرافیکی موجود در کارتهای گرافیک کامپیوتری را معرفی میکنم:
۱ چیپهای گرافیکی NVIDIA
NVIDIA یکی از بزرگترین تولیدکنندگان چیپهای گرافیکی است و معماریهای مختلفی برای پاسخگویی به نیازهای مختلف کاربران دارد.
-
سری GeForce:
- این سری از چیپهای گرافیکی برای گیمرها و کاربران معمولی طراحی شده است. کارتهای گرافیک GeForce GTX و GeForce RTX مشهورترین مدلها هستند.
- RTX: از معماری Ampere یا Ada Lovelace بهره میبرد و از ویژگیهایی مانند Ray Tracing و DLSS (Deep Learning Super Sampling) پشتیبانی میکند.
- GTX: مدلهای قدیمیتر و مقرونبهصرفهتر که برای بازیهای متوسط و سبکتر طراحی شدهاند.
-
سری Quadro:
- این سری برای مصارف حرفهای و صنعتی مانند طراحی سهبعدی، انیمیشن، رندرینگ، شبیهسازی، و کارهای گرافیکی پیچیده طراحی شده است.
- Quadro دارای ویژگیهایی است که دقت بالا و پایداری را برای کاربران حرفهای فراهم میآورد.
-
سری Tesla و A100:
- این چیپها بیشتر برای پردازشهای علمی، دادهکاوی، یادگیری ماشین و کاربردهای محاسباتی سنگین طراحی شدهاند.
- سری Tesla (الان به A100 و H100 تغییر نام داده) بهطور خاص برای مراکز داده و سرورها طراحی شدهاند.
-
سری Tegra:
- این چیپها برای دستگاههای موبایل و کنسولهای بازی (مانند Nintendo Switch) طراحی شدهاند.
- Tegra از معماری ARM استفاده میکند و در سیستمهای کممصرف کاربرد دارد.
۲ چیپهای گرافیکی AMD
AMD نیز یکی از رقبای بزرگ NVIDIA است و چیپهای گرافیکی خود را تحت برند Radeon عرضه میکند.
-
سری Radeon RX:
- این سری چیپها برای گیمرها و کاربرانی که به عملکرد گرافیکی بالا نیاز دارند، طراحی شدهاند.
- کارتهای Radeon RX 6000 و Radeon RX 7000 از معماری RDNA بهره میبرند که شامل ویژگیهای پیشرفته مانند Ray Tracing است.
- RX 5000 و RX Vega نیز از معماریهای قدیمیتر بوده و عملکرد مناسبی در بازیها دارند.
-
سری Radeon Pro:
- این چیپها برای کاربردهای حرفهای و طراحی سهبعدی، ویدیو و رندرینگ و شبیهسازی استفاده میشوند.
- سری Radeon Pro WX و Radeon Pro VII مخصوص مصارف مهندسی و طراحی حرفهای است.
-
سری Ryzen و APU:
- AMD همچنین چیپهای APU (Accelerated Processing Unit) را تولید میکند که ترکیبی از پردازنده مرکزی (CPU) و پردازنده گرافیکی (GPU) هستند.
- این چیپها معمولاً برای سیستمهای با مصرف انرژی پایین و لپتاپها مناسب هستند. مانند Ryzen 5 و Ryzen 7.
۳ چیپهای گرافیکی Intel
Intel معمولاً بیشتر به عنوان تولیدکننده پردازندههای مرکزی شناخته میشود، اما اخیراً وارد بازار پردازندههای گرافیکی نیز شده است.
-
سری Intel Iris Xe:
- Iris Xe یک خانواده از پردازندههای گرافیکی مجتمع (integrated) است که در پردازندههای جدید Intel Core i7 و i9 قرار دارند.
- این چیپها برای کاربران عادی، بازیهای سبک، و کارهای گرافیکی روزمره مناسب هستند.
-
سری Intel Arc:
- Intel Arc جدیدترین سری چیپهای گرافیکی مستقل (discrete) این شرکت است. این چیپها در رقابت با NVIDIA و AMD قرار دارند و برای گیمرها و تولیدکنندگان محتوا طراحی شدهاند.
- مدلهای Arc A350M, A370M, و A580 از خانواده Arc وارد بازار شدهاند.
۴ چیپهای گرافیکی Apple
Apple چیپهای گرافیکی خود را در سیستمهای مبتنی بر معماری ARM تولید میکند و از آنها در دستگاههای خود استفاده میکند.
-
M1, M1 Pro, M1 Max, M2:
- این چیپها که بهطور خاص برای محصولات اپل طراحی شدهاند، شامل پردازندههای مرکزی (CPU) و پردازندههای گرافیکی (GPU) مجتمع هستند.
- پردازنده گرافیکی در این چیپها توانایی انجام پردازشهای گرافیکی و محاسباتی را بهطور همزمان دارند و عملکرد بالایی در سیستمهای لپتاپ و دسکتاپهای اپل ارائه میدهند.
۵ چیپهای گرافیکی موبایل
برای دستگاههای موبایل مانند گوشیهای هوشمند و تبلتها، چیپهای گرافیکی بهصورت مجتمع با پردازندههای مرکزی طراحی میشوند.
-
Qualcomm Adreno:
- سری چیپهای گرافیکی Adreno در پردازندههای Snapdragon استفاده میشود و در بسیاری از گوشیهای هوشمند به کار میرود.
- این چیپها توانایی اجرای بازیهای موبایل و برنامههای گرافیکی سنگین را دارند.
-
ARM Mali:
- چیپهای Mali ساخت ARM برای دستگاههای موبایل و سیستمهای کممصرف طراحی شدهاند و در بسیاری از گوشیهای هوشمند اندرویدی استفاده میشوند.
- این چیپها معمولاً در گوشیهای با پردازندههای Exynos سامسونگ یا MediaTek به کار میروند.
-
Apple GPU:
- پردازنده گرافیکی مخصوص اپل در چیپهای A-series و M-series وجود دارد.
- این پردازندهها بهطور خاص برای بهرهوری بالا و بهینهسازی عملکرد در سیستمهای iPhone، iPad و Mac طراحی شدهاند.
۶ چیپهای گرافیکی برای محاسبات سنگین
برخی از چیپها بهطور خاص برای محاسبات علمی و دادهکاوی طراحی میشوند.
-
NVIDIA Tesla / A100:
- این چیپها برای مراکز داده و پردازشهای ابری استفاده میشوند و معماری خاصی برای یادگیری ماشین و محاسبات سنگین دارند.
-
AMD Instinct:
- کارتهای گرافیک Instinct برای محاسبات علمی، یادگیری ماشین و شبیهسازی طراحی شدهاند.
-
Intel Ponte Vecchio:
- این چیپها مخصوص مراکز داده و شبیهسازیهای علمی طراحی شدهاند و در سرورها و رایانههای بزرگ استفاده میشوند.

