آشنایی باماژول رم

حافظه رم کامپیوتر (Ram) همواره یکی از اجزای اصلی و کاربردی در مجموعه سخت افزاری یک سیستم هوشمند محسوب می‌شود و اکثر ما خواستار میزان حافظه Ram بیشتر در سیستم هستیم؛ اما آشنایی با چگونگی تأثیرگذاری حافظه Ram بر کارکرد سیستم سخت افزار و اهمیت آن در سیستم از نکاتی است که موجب می‌شود هنگام خریداری یک سیستم دیجیتالی و کامپیوتر بهتر بتوانیم سطح عملکرد آن را مورد ارزیابی قرار دهیم.

واژه Ram در واقع مخفف عبارت Random Access Memory می‌باشد و به حافظه‌ای نسبت داده می‌شود که از نوع کوتاه مدت است و قادر است مدت کوتاهی به خواندن و نوشتن اطلاعات بپردازد. در این حافظه الویت زمانی برای خواندن و نوشتن داده وجود ندارد و از لحاظ سرعت عملکرد به نسبت هارددیسک در سطح بالاتری قرار دارد. تأثیر Ram در سرعت پردازش داده توسط سخت افزار سیستم از موارد مهم در اهمیت کاربرد Ram در سیستم است. بابید توجه داشت که همانطورکه گفتیم حافظهبرای خواندن و نوشتن موقت داده‌ها در زمان فعال بودن سیستم است در نتیجه با هر دفعه ری‌استارت کردن سیستم این حافظه نیز پاک می‌شود و برای پردازش‌های جدید آماده می‌شود. حافظه Ram توانایی دارد اطلاعات را با سرعت زیاد و به طور لحظه‌ای و زنده در اختیار کاربر قرار دهد برای مثال فرض کنید شما درحال ویرایش داده‌ها در نرم‌افزار Microsoft word هستید. کلیه تغییراتی که ایجاد می‌کنید به صورت آنی و در کسری از ثانیه در اختیار شماست و شمارا در جریان روند فعالیت قرار می‌دهد. پس از جمله موارد اهمیت حافظه Ram در یک سیستم کامپیوتری دسترسی آسان، سریع و جامع و کامل به داده‌های درجریان و درحال پردازش است.

اندازه و نوع ساختار رم کامپیوتر

در کل حافظه Ram دارای دو ساختار است اول DIMM و دوم SO-DIMM. این دو نوع ساختار حافظه Ram ویژگی‌های مشترک زیادی از لحاظ تکنولوژی ساخت و نوع کاربرد دارند و تفاوت عمده آنها، اندازه آن ها می‌باشد. در نوع DIMM شاهد ابعاد بزرگ تر و کشیده‌تر هستیم؛ این نوع بیشتر در سیستم‌های کامپیوتر رومیزی بکار می‌رود در حالیکه نوع SO-DIMM کوچکتر است و بیشتر در لپتاپ‌ها و کامپیوترهای همه‌کاره (all in one) کاربرد دارد.

انواع حافظه Ram (استاندارد DDR)

عبارتی که معمولا در مشخصات همه رم های موجود در بازار ذکر می شود، استاندارد DDR رم است و شما حتما با واژه هایی مثل DDR4 و DDR3 رو برو شده اید. در اینجا به شما توضیح می دهیم که این استاندارد چیست و چه تاثیری در عملکرد رم دارد. انواع مختلف حافظه Ram به وسیله استاندارد شماره‌بندی شده DDR از یکدیگر متمایز شده اند. استاندارد DDR در حال حاضر از DDR1 تا DDR4 معرفی و به بازار عرضه شده است. بدیهی است که در هر شماره به ترتیب، شاهد افزایش سطح عملکرد و بهینه سازی مصرف انرژی و به حداقل رسانی دیرکرد در زمان پاسخگویی  هستیم. نکته جالب توجه آن است که با وجود پیشرفت و بهبود در هر شماره از DDR به نسبت ورژن قبلی، شما نمی‌توانید از ورژن جدید در سیستم سخت افزاری که بر پایه ورژن پیشین طراحی شده استفاده کنید چرا که تعداد پین‌ها و فاصله شکاف وسط ماژول در هر ورژن با ورژن قبل و بعد از خود متفاوت است پس باید دید هر سیستم سخت افزاری برای کدام ورژن طراحی شده است. برای مثال در رم مدل DIMM و نوع DDR3 مشاهده می‌کنیم ۲۰۴ پین بکار رفته ولی در نوع DDR4 دسکتاپ شاهد وجود ۲۸۸ پین هستیم. با توجه به این توضیح، واضح است که اگر سیستمی داشته باشید که بر پایه رم DDR3 طراحی شده باشد نمی‌توانید در آن از رم DDR4 استفاده کنید. در واقع این بخش مادربورد سیستم است که تنها ظرفیت پذیرش یک نوع حافظه Ram را دارد و طوری طراحی شده که فقط با ساختار یک نوع Ram تطبیق یابد.

در ادامه زمان عرضه و کاربرد هر کدام از این استاندارد ها را برای شما ذکر می کنیم.

• • رم مدل DDR در سیستم‌های کامپیوتری سال ۲۰۰۲ میلادی یا همان ۱۳۸۱ شمسی بکارگیری می‌شد.
  • رم مدل DDR2 در اواسط سال ۲۰۰۲ میلادی رونمایی شد و از همان موقع در سیستم‌های کامپیوتری مورد استفاده قرار گرفت. این زمان معادل اواسط سال ۱۳۸۱ شمسی است..
  • رم مدل DDR3 در سال ۲۰۰۷ میلادی یا همان ۱۳۸۶ شمسی به دنیای تکنولوژی معرفی شد و می‌توان گفت بیشترین استفاده را در سیستم‌های کامپیوتری دارد.
  • رم مدل DDR4 در سال ۲۰۱۴ میلادی معادل با ۱۳۹۳ شمسی روانه بازار تکنولوژی و کامپیوتر شد و تا به امروز رکورد سریع‌ترین شماره در استاندارد DDR را دارد.

ظرفیت Ram 

در دنیای تکنولوژی امروز شاهد استفاده از حافظه ‌Ram با فضای مضرب ۲GB هستیم. استفاده از حافظه Ram با ظرفیت بین ۲ تا ۳۲ گیگابایت در سیستم‌های کامپیوتری امری معمول به نظر می‌رسد. در بازار تکنولوژی امروزی، حافظه Ram از قیمت مناسب و متعادلی برخوردار است، پس فکر کردن به صرفه جویی در این مورد غلط است. در سیستم‌های امروزی برای یک کامپیوتر با کاربری خانگی که تنها برای وبگردی و ویرایش متون مورد استفاده باشد هم حافظه Ram به ظرفیت حداقل ۸GB توصیه می‌شود. برای کاربرانی که قصد مدل‌سازی ۳D و یا اجرای بازی‌های کامپیوتری به روز را دارند، استفاده از حافظه ‌Ram با فضای کمتر از ۱۶GB غیر معقول است. کاربران ممکن است در زمان انتخاب حافظه Ram بین حافظه بیشتر در عین سرعت کمتر و حافظه کمتر در عین سرعت بیشتر بر سر دو راهی باشند. بهتر است بدانید در انتخاب حافظه Ram بهتر است که اولویت با میزان حافظه بیشتر باشد. تعداد کانال Ram نیز از الویت‌های انتخابی مهم بشمار می‌آید. اکنون شاهد وجود حافظه Ram تک کانال، دو کانال و چهار کانال در بازار تکنولوژی هستیم. تفاوت آن ها در این است که هرچه تعداد کانال‌ها بیشتر باشد (یا به اصطلاح رم چندکاناله باشد) پهنای باند بیشتری در دسترس بوده و سرعت تبادل اطلاعات در واحد زمان افزایش خواهد یافت. به عنوان مثال توصیه می‌شود اگر خواستید رمی تک کانال با ظرفیت بالا بخرید سعی کنید آ‌ن را با دو عدد رم با نضف ظرفیت رم اول جابجا کنید و از آن ها در حالت دو کانال بهره‌گیری کنید. این گونه می‌توانید سرعت تبادل داده را بیشتر کنید.

میزان سرعت Ram

سرعت حافظه رم کامپیوتر با واحد MHz (مگاهرتز) اندازه‌گیری می‌شود. درباره سرعت و فرکانس Ram همواره دو نکته حائز اهمیت است. اول اینکه سعی کنید حافظه Ram با حداکثر سرعت و فرکانس تهیه کنید دوم اینکه دقت کنید فرکانس Ram با حداکثر فرکانس کاری مادربورد سیستم همخوانی داشته باشد. سازندگان و تولیدکننده‌های مادربورد معمولا برای اسلات رم استفاده شده در سیستم میزان فرکانس حداکثری که ساپورت می‌کند را در اختیار کاربر قرار می‌دهند. توجه داشته باشید چنانچه میزان فرکانس حافظه Ram مورد استفاده در سیستم کامپیوتری از میزان فرکانسی که مادربورد ساپورت می‌کند بیشتر باشد شاهد کندی عملکرد Ram به نسبت سرعت واقعی آن خواهیم بود.

میزان حافظه Ram سیستم شما چقدر است؟

اگر شماهم به دنبال پاسخ این سوال هستید بهتر است یکی از مسیرهای زیر را طی کنید:

propetirs←  right click← computer ← desktop

propetirs← right click← this PC ← explorer

در صفحه‌ای که باز می‌شود شما می‌توانید اطلاعات جامعی از سیستم خود را مشاهده کنید که در بخش system می‌توانید میزان حافظه Ram را در قسمت installed memory مشاهده کنید. باید توجه داشته باشید که اگر سیستم عامل مورد استفاده شما ۳۲bits باشد فقط حافظه Ram تا ۴GB را ساپورت می‌کند و امکان دارد میزان حافظه‌ای که در این قسمت نمایش داده می‌شود از مقدار حقیقی نصب شده آن کمتر باشد. نکته دیگر آنکه اگر پردازشگر گرافیکی سیستم شما حافظه مجزا نداشته باشد، سیستم برای انجام امور گرافیکی از این حافظه Ram استفاده خواهد کرد.

حداکثر بازدهی حافظه Ram در سیستم

ویندوز vista، با استفاده از امکان Ready Boost به کاربر این اختیار را می‌دهد تا از یک حافظه جانبی مثل فلش مموری استفاده کرده و از آن به عنوان حافظه Ram استفاده کنید. البته کارآمدی این روش به اندازه خرید حافظه Ram اضافی نیست ولی راهکاری آسان و ارزان برای بهبود عملکرد و سرعت رم می‌باشد به ویژه اگر سیستم شما کند باشد.

راه دیگر دریافت بازده حداکثری از رم، بررسی مداوم تسک منیجر است. در این صفحه، بخش مموری بسار مهم است شما از این طریق می‌توانید برنامه‌های بلااستفاده‌ای که فقط در حال استفاده بی رویه از رم دستگاه هستند را شناسایی کنید، آنها را ببندید و یا لغو نصب نمایید. در این بخش برنامه‌های استارت‌آپ مرکز توجه است.

مقدار حافظه Ram مورد نیاز سیستم شما

بر اساس استاندارد ۲۰۱۵ مقدار حداقلی حافظه رم کامپیوتر برای یک سیستم کامپیوتری باید معادل با ۴GB باشد تا از پس پردازش‌های روتین امروزی بر بیاید اما برای کارایی بیشتر سیستمی با حافظه Ram با ظرفیت ۶GB و سیستم عامل ۶۴bits توصیه می‌شود؛ بالاخص اگر سیستم پردازش گرافیکی دستگاه حافظه Ram مجزا نداشته باشد. سیستمی با این مشخصات دیگر برای شما دردسری در اجرای انواع بازی‌ها و اپ‌های روتین و امور گرافیکی ایجاد نخواهد کرد. ولی باید توجه کرد که اگر شما از سیستم گیمینگ و یا اپ‌های حرفه‌ای طراحی گرافیکی استفاده می‌کنید، حافظه Ram با ظرفیت ۱۶GB چیزی است که به آن احتیاج دارید. این میزان Ram در سیستم‌های خانگی و صنعتی ضرورتی ندارد و مناسب نیست مگر آنکه منظور استفاده از سیستم مشخص باشد و به میزان Ram بالا نیاز داشته باشد. اگر به نحوه مدیریت Ram در windows دقت کنید متوجه می‌شوید که استفاده از حافظه Ram با ظرفیت ۱۶GB تفاوت محسوسی با ۳۲GB ندارد حتی اگر امور پردازشی سنگین انجام دهید.

چه زمانی باید رم را ارتقاء دهیم؟

میزان حافظه رم کامپیوتر مورد استفاده در سیستم کامپیوتری بستگی به کاربری سیستم دارد و میزان استفاده‌ای که کاربر از سیستم دارد به عنوان مثال کمپانی Microsoft برای سیستم عامل windows10 سیستمی با حافظه Ram دارای ظرفیت ۸GB را پیشنهاد می‌دهد تا به خوبی از پس برنامه‌های سنگین و بازی‌های مدرن برآید. این میزان فضای Ram برای اکثر امور روتین روزمره کافی است اما برای اجرای بازی‌های با گرافیک بالا و برنامه‌های طراحی ۳D و امثال آن به میزان فضای رم بیشتری نیاز است.

اگر شما در سیستم خود با کندی سرعت پردازش حتی هنگام اجرای اپ‌های سبک مواجه هستید و فضای حافظه Ram شما سریع اشباع می‌شود باید به فکر ارتقای آن باشید. برای ارتقاء  رم سیستم باید اطلاعاتی نظیر نوع رم و فرکانس آن داشته باشید، برای بدست آوردن این اطلاعات استفاده از اپ Speccy را توصیه می‌کنیم.

خصوصیات یک رم کامپیوتر خوب؛ سرعت زیاد، تأخیر کم

بعد از انتخاب ظرفیت بالا و مناسب در خرید رم نکات بعدی به ترتیب سرعت و فرکانس تبادل داده و زمان تأخیر رم است. سرعت و فرکانس رم با واحد MHz (مگاهرتز) سنجیده می‌شود و هرچه بیشتر باشد بهتر است اما نکته بعدی در خرید یک رم خوب زمان  تأخیر آن است که با CL یا CAS نمایش داده می‌شود و کمتر بودن آن به طبع بهتر است. افزایش فرکانس رم باعث افزایش زمان تأخیر نیز می‌شود. زمان تأخیر اختلاف زمانی بین کامپیوتر و رم برای تبادل داده است. حافظه‌های Ram که تأخیر کم و سرعت زیاد دارند بسیار هزینه‎‌بر نیز هستند. توصیه می‌شود برای کاربری عادی و غیر حرفه‌ای سراغ اینگونه رم‌ها نروید و فقط مطمئن شوید که رم انتخابی شما با مشخصات مادربورد سیستم همخوانی دارد.

نصب کردن رم کامپیوتر روی مادربورد

رمی که روی سیستم سخت افزاری کامپیوتر نصب می‌شود، پیکربندی‌های مختلفی دارد و بازهم این تفاوت بدلیل تفاوت در مادربوردهای سیستم‌های کامپیوتری مختلف است که تعداد اسلات‌های رم آنها با یکدیگر متفاوت است. نوع استفاده رم کامپیوتر به صورت تک کانال، دوکانال و چهارکانال از ویژگی‌های دیگر پیکربندی یک حافظه Ram هنگام نصب آن است. نصب رم فرآیندی خیلی تخصصی نیست ولی وقتی چند ماژول باشد به رعایت مواردی احتیاج دارد. به عنان نمونه برای نصب رم دو کانال باید دو ماژول روی اسلات ‌های هم‌رنگ مادربورد قرار گیرد. برای نصب رم، سیستم کامپیوتری باید کاملا خاموش باشد و ممکن است الکتریسیته ساکن وجود داشته باشد پس احتیاط کنید. برای مطمئن شدن از کارکرد صحیح رم‌های نصب شده روی سیستم باید به بخش بایوس مادربورد بروید. در این بخش می‌توانید فرکانس، ظرفیت و دیگر موارد مربوط به Ram را چک کنید.