ولتاژهای پاور

سیم زرد

سیم زرد در پاور کامپیوتر ۱۲ ولت مثبت (۱۲V+) را تأمین می‌کند و در بخش‌های مختلف سیستم کاربرد دارد، از جمله:

1. تأمین برق برای قطعاتی که نیاز به جریان بالا دارند

   • موتورهای فن‌ها: فن‌های کیس و خنک‌کننده پردازنده معمولاً از این ولتاژ استفاده می‌کنند.

   • هارد دیسک (HDD) و درایوهای نوری (DVD/CD): برای چرخاندن دیسک‌ها و حرکت هد خواندن/نوشتن.

2. تغذیه کارت‌های گرافیک قوی

   • کارت‌های گرافیکی که نیاز به برق بیشتری دارند، از طریق کابل PCIe 6 یا ۸ پین مستقیماً از ۱۲ ولت پاور تغذیه می‌شوند.

3. تأمین توان مادربرد و پردازنده (CPU)

   • از طریق کانکتور ۴ یا ۸ پین EPS برای تأمین برق پردازنده.

   • همچنین در اسلات‌های PCI Express برای تأمین انرژی کارت‌های توسعه.

4. استفاده در مدارات جانبی و ماژول‌های خاص

   • برخی از ماژول‌های LED و کولینگ‌های حرفه‌ای هم از این ولتاژ استفاده می‌کنند.

 

سیم قرمز

سیم قرمز در پاور کامپیوتر ولتاژ ۵ ولت مثبت (۵V+) را تأمین می‌کند و کاربردهای مختلفی دارد، از جمله:

۱. تغذیه درایوهای ذخیره‌سازی

• هارد دیسک‌های قدیمی (IDE) و درایوهای نوری (DVD/CD): در کنار ۱۲ ولت، از ۵ ولت برای مدارهای کنترلی و بخش‌های الکترونیکی استفاده می‌شود.

• هاردهای SATA و SSD: مدارهای کنترلی این درایوها معمولاً به ۵ ولت نیاز دارند.

۲. تأمین برق برای پورت‌های USB

• پورت‌های USB روی مادربرد مستقیماً از ولتاژ ۵V استفاده می‌کنند. این ولتاژ برای شارژ موبایل، اتصال موس، کیبورد، فلش مموری و سایر دستگاه‌های USB ضروری است.

۳. تغذیه قطعات الکترونیکی روی مادربرد

• برخی از مدارهای کنترلی، چیپست‌ها، حافظه‌ها (RAM) و قطعات کوچک مادربرد از این ولتاژ استفاده می‌کنند.

۴. تأمین توان برای برخی از کارت‌های توسعه

• بعضی از کارت‌های توسعه (مثل کارت‌های صدا یا کنترلرهای خاص) برای مدارهای خود از ۵ ولت استفاده می‌کنند.

۵. استفاده در مدارهای کم‌مصرف و LED‌ها

• برخی فن‌ها، نمایشگرهای کوچک روی کیس، کنترلرهای RGB و مدارات جانبی از این ولتاژ استفاده می‌کنند.

نکته:

• سیم قرمز = ۵V+

• سیم مشکی = GND (زمین) برای تکمیل مدار استفاده می‌شود.

 

سیم نارنجی

سیم نارنجی در پاور کامپیوتر ولتاژ ۳٫۳ ولت مثبت (۳٫۳V+) را تأمین می‌کند و در بخش‌های مختلف سیستم استفاده می‌شود:

۱. تغذیه اسلات‌های PCI و PCIe

• برخی کارت‌های توسعه (مانند کارت صدا، شبکه و گرافیک‌های قدیمی) از ۳٫۳ ولت برای بخش‌های کنترلی خود استفاده می‌کنند.

۲. تأمین ولتاژ مورد نیاز برای ماژول‌های RAM

• حافظه‌های DDR، DDR2، DDR3 و برخی مدل‌های DDR4 به ولتاژ ۳٫۳ ولت نیاز دارند.

۳. تغذیه چیپست‌های مادربرد و مدارهای کنترلی

• برخی چیپست‌ها، سنسورها و تراشه‌های کنترلی روی مادربرد از ۳٫۳V برای کارکرد خود استفاده می‌کنند.

۴. استفاده در درایوهای SATA

• برخی هاردهای SATA و SSD از ۳٫۳ ولت برای بخش‌هایی از مدار خود استفاده می‌کنند.

۵. تغذیه بخش‌هایی از مدارهای کم‌مصرف

• برخی مدارات دیجیتالی، نمایشگرهای کوچک روی کیس و کنترلرهای خاص از این ولتاژ استفاده می‌کنند.

 

سیم مشکی

سیم مشکی در پاور کامپیوتر ۰ ولت (زمین یا GND) را تأمین می‌کند و نقش بسیار مهمی در عملکرد سیستم دارد.

۱. مرجع ولتاژ برای سایر سیم‌ها

• همه ولتاژهای +۱۲V (زرد)، +۵V (قرمز)، +۳٫۳V (نارنجی) باید یک مرجع ولتاژ (زمین) داشته باشند تا مدار به درستی کار کند.

• سیم مشکی همان مرجع ولتاژ است که در تمام مدارها به عنوان پتانسیل صفر ولت استفاده می‌شود.

۲. تکمیل مدارهای الکتریکی

• هر قطعه الکترونیکی که از ولتاژ مثبت تغذیه می‌شود، نیاز به یک مسیر برگشت به منبع تغذیه دارد که سیم مشکی (GND) این مسیر را تأمین می‌کند.

۳. کاهش نویز و تداخل الکترومغناطیسی (EMI)

• زمین (GND) به عنوان یک مرجع پایدار عمل می‌کند و باعث کاهش نویز و جلوگیری از تداخل در مدارهای حساس مانند کارت‌های صدا، مادربرد و USB می‌شود.

۴. اتصال به بدنه کیس برای تخلیه الکتریسیته ساکن

• بسیاری از کیس‌های کامپیوتر، به سیم زمین (GND) متصل می‌شوند تا الکتریسیته ساکن تخلیه شود و از آسیب به قطعات الکترونیکی جلوگیری کند.

۵. تأمین زمین برای مدارهای دیجیتالی و آنالوگ

• همه مدارهای منطقی و دیجیتالی در مادربرد، کارت‌های گرافیک، درایوها و سایر قطعات از زمین (GND) به عنوان نقطه مرجع برای پردازش سیگنال‌های خود استفاده می‌کنند.

نکته:

• تمام سیم‌های مشکی در پاور کامپیوتر به هم متصل‌اند و یک زمین مشترک تشکیل می‌دهند.

 

سیم بنفش

سیم سبز

سیم آبی

سیم آبی در پاور کامپیوتر ولتاژ منفی ۱۲ ولت (-۱۲V) را تأمین می‌کند. این ولتاژ در گذشته کاربرد بیشتری داشت، اما امروزه استفاده از آن بسیار محدود شده است.

۱. استفاده در پورت سریال (RS-232)

• در گذشته، پورت‌های سریال (COM Port) برای ارتباط با دستگاه‌هایی مثل مودم‌های قدیمی، برخی تجهیزات صنعتی و کنسول‌های مدیریت سرورها از -۱۲V برای انتقال داده استفاده می‌کردند.

۲. تغذیه مدارهای خاص روی مادربرد

• برخی مدارهای آنالوگ روی مادربردهای قدیمی از این ولتاژ برای پردازش سیگنال‌های خاص استفاده می‌کردند.

۳. کاربرد در برخی از کارت‌های توسعه قدیمی (ISA و PCI)

• در برخی کارت‌های قدیمی (مانند کارت‌های صدا و تجهیزات مخابراتی) از -۱۲V برای تأمین توان بخش‌های خاصی از مدار استفاده می‌شد.

۴. تغذیه مدارهای آپ امپ (Op-Amp) در کارت‌های صدا

• برخی کارت‌های صدای حرفه‌ای و قدیمی برای تأمین ولتاژ قطعات آنالوگ از -۱۲V در کنار +۱۲V استفاده می‌کردند.

چرا -۱۲V امروزه کم‌اهمیت شده است؟

• اکثر سخت‌افزارهای جدید از مدارات دیجیتال کم‌مصرف استفاده می‌کنند که نیازی به -۱۲V ندارند.

• پورت‌های سریال (RS-232) تقریباً منسوخ شده‌اند و جای خود را به USB داده‌اند.

• کارت‌های جدید PCIe و قطعات الکترونیکی مدرن دیگر از -۱۲V استفاده نمی‌کنند.

نکته:

• در منابع تغذیه مدرن، جریان قابل تأمین در سیم آبی بسیار کم است (معمولاً ۰٫۳ آمپر یا کمتر)، چون کاربردهای آن بسیار محدود شده است.

 

سیم سفید

سیم سفید در پاور کامپیوتر ولتاژ منفی ۵ ولت (-۵V) را تأمین می‌کرد، اما در پاورهای مدرن دیگر وجود ندارد. این ولتاژ در گذشته برای برخی سخت‌افزارهای قدیمی مورد استفاده قرار می‌گرفت.

۱. تغذیه کارت‌های توسعه قدیمی (ISA Bus)

• در مادربردهای قدیمی که دارای اسلات ISA بودند، برخی کارت‌های توسعه خاص مانند کارت‌های صدای قدیمی از -۵V برای تأمین برق مدارهای آنالوگ استفاده می‌کردند.

۲. استفاده در برخی مبدل‌های آنالوگ به دیجیتال (ADC)

• در گذشته، برخی مدارهای مبدل آنالوگ به دیجیتال و برعکس (DAC) برای عملکرد صحیح نیاز به -۵V داشتند.

۳. کاربرد در مدارات خاص آنالوگ

• برخی تجهیزات آزمایشگاهی یا مخابراتی که در گذشته به کامپیوتر متصل می‌شدند، ممکن بود از این ولتاژ استفاده کنند.

چرا -۵V از پاورهای جدید حذف شد؟

• با حذف اسلات ISA از مادربردهای جدید، دیگر نیازی به -۵V نبود.

• کارت‌های توسعه جدید از ولتاژهای ۳٫۳V و ۵V مثبت استفاده می‌کنند.

• در استاندارد ATX 2.0 به بعد (سال ۲۰۰۳ به بعد)، این ولتاژ به دلیل عدم نیاز در سخت‌افزارهای مدرن حذف شد.

نتیجه:

• اگر یک پاور جدید داشته باشید، احتمالاً سیم سفید (-۵V) در آن وجود ندارد.

• امروزه تمامی سخت‌افزارها بدون این ولتاژ کار می‌کنند.

 

سیم خاکستری

سیم خاکستری در پاور کامپیوتر ۵ ولت (Power Good یا PG) را تأمین می‌کند و نقش بسیار مهمی در تأیید سلامت و پایداری ولتاژهای خروجی پاور دارد.

نحوه عملکرد سیم خاکستری (Power Good – PG):

• زمانی که پاور روشن می‌شود، تمام ولتاژهای خروجی (۱۲V، ۵V، ۳٫۳V و غیره) باید پایدار شوند.

• پاور ابتدا تمام ولتاژها را بررسی می‌کند و وقتی از پایداری آن‌ها اطمینان حاصل کرد، سیم خاکستری را به ۵V می‌رساند.

• مادربرد این سیگنال را دریافت می‌کند و در صورت نبود این سیگنال، سیستم را روشن نمی‌کند یا آن را خاموش می‌کند.

۱. اطمینان از سلامت پاور پیش از روشن شدن سیستم

• اگر پاور مشکل داشته باشد یا ولتاژهای آن ناپایدار باشند، سیگنال Power Good (PG) تولید نمی‌شود و مادربرد سیستم را روشن نمی‌کند.

۲. جلوگیری از آسیب به قطعات کامپیوتر

• اگر هنگام کار سیستم، ولتاژهای پاور دچار افت یا نوسان شوند، پاور سیگنال PG را قطع می‌کند و باعث خاموش شدن کامپیوتر می‌شود تا قطعات آسیبی نبینند.

۳. بررسی سلامت پاور در هنگام روشن شدن سیستم (POST – Power On Self Test)

• BIOS مادربرد در هنگام بوت شدن، سیگنال PG را بررسی می‌کند.

• اگر این سیگنال وجود نداشته باشد، سیستم روشن نمی‌شود و معمولاً یک بوق خطا صادر می‌شود.

نکته:

• مقدار ولتاژ سیم خاکستری باید ۵V باشد.

• در صورت خرابی یا تاخیر در ارسال سیگنال PG، سیستم ممکن است روشن نشود یا به‌طور ناگهانی خاموش شود.